ፍርድቤቱ በፈረሰው በቀድሞ ደቡብ ክልል ማስተባበሪያዎች ወደ ተገልጋይ ህዝብ ቀረብ ብለው ተደራሽ እንዲሆኑ በጥናት ዎላይታ፤ ቦንጋና ሆሳዕና መዋቀር ተዘርግቶላው እየሰሩ ከነበሩት በክልሉ መዋቅር መፍረስ ተከትሎ የቦንጋውና ሆሳዕናው እንደነበረ አገልግሎቱን ለህብረተሰቡ መስጠት ቢቀጥልም የዎላይታ ሶዶው ግን ያለምንም ቅድመ ውይይት ሁኔታና አሳማኝ ጥናት በፓለቲካ ውሳኔ ብቻ እንዲዘጋ በመደረጉ በህብረተሰቡ ዘንድ ከፍተኛ ቅሬታ እየፈጠረ መሆኑም ተሰምቷል።

በጉዳዩ ዙሪያ የዎላይታ ታይምስ ሚዲያ ያነጋገራቸው ተገልጋዮችና ሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች እንዲሁም የህግ ባለሙያዎች “የፍርድቤቱ መዘጋት ለህብረተሰቡ ከፍተኛ የመልካም አስተዳደር ችግር ምንጭ ከመሆኑም ባሻገር የህብረተሰቡን ሰብዓዊ መብትና መሰረታዊ የፍትህ መርህ የጣሰ ኢፍትሀዊ ተግባር ነው” ብለዋል።

አስተያየት ሰጪዎቹ “የክልሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ማዕከል ጎፋሳውላ መሆኑን መቃወም ሳይሆን ለበርካታ አመታት የነበረው የዎላይታ ሶዶ ምድብ ችሎት እንዲቀጥልና እንደየአስፈላጊነቱ ተጨማሪ ማስተባበሪያ ቢሮዎች በተለያዩ አማካይ ከተሞች ላይ በማደራጀት ህብረተሰብ ያለምንም እንግልት ፍትህ በቅርበት እንዲያገኝ ማድረግ ቅድሚያ የሚሰጥ ተግባር ቢሆንም ያ እስካሁን ባለመሆኑ ጉዳዩ ለህብረተሰቡ ከፍተኛ የቅሬታ ምንጭ እየሆነ “በጋራ እንደግ” መሪ አንግቦ የተነሳውን ክልል ስም የሚያጎድፍ አሳፋሪ ተግባር ነው” ስሉ ተግባሩን አውግዘዋል።

የቀድሞ ደቡብ ብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች ክልል በነበረው የክልሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የዎላይታ ሶዶው ምድብ ችሎት ለዎላይታ፣ ጋሞ፣ ጎፋ፣ ደራሼ፣ ኮንሶና ደቡብ ኦሞ አከባቢዎች በተቀማጭነትና ተዘዋዋሪነት የይግባኝ ሰሚ ችሎት አገልግሎት ይሰጥ የነበረውን ያለምንም ጥናትና ዕቅድ መነሻ ሳይሆን በፓለቲካ ውሳኔ ብቻ መዘጋቱ ለህብረተሰቡ ከፍተኛ የመልካም አስተዳደር ችግር ምንጭ እየሆነ እንደሚገኝ ተገልጋዮች ቅሬታ አቅርቧል፡፡

ምድብ ችሎቱ የአዲሱን ክልል አደረጃጀት ተከትሎ በአጠቃላይ ለዎላይታና ወደ ሶዶ ለሚቀርባቸው አከባቢዎች ጭምር የፍትህ አገልግሎት ይሰጥ የነበረ አሁን ላይ ምክንያቱ ባልታወቀ ሁኔታ በተወሰነው ፓለቲካዊ አቅጣጫ መሠረት እንዲዘጋ በማድረግ አገልግሎቱ ዋናው ቢሮ በሚገኝበት ብቻ እንዲሰጥ በመደረጉ ህብረተሰቡ ለገንዘብ፣ ለጊዜና ላልተፈለገ እንግልት መዳረጉን ከተለያዩ ቦታዎች በስፋት የሚደርሱ መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡

አንድ በክልሉ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾችና የህግ ባለሙያ ለዎላይታ ታይምስ ሚዲያ ሁኔታውን ሲያስረዳ ፦ “ህብረተሰቡ በአቅራቢያቸው ፍትህ የማግኘት መብት አላቸው፤ የፍትህ ጉዳይ ለህዝቡ ከፖለቲካ ጉዳይ የበለጠ አንገብጋቢ ነው፤ የቀድሞ ክልል መዋቅር ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሥር ምድብ ችሎቶች ወደ ተገልጋይ ህዝብ ቀረብ ብለው ተደራሽ እንዲሆኑ ጥናት ተደርጎ ከ15 ዓመት በላይ አገልግሎት እየሰጠ የሚገኘውን ያለምንም ቅድመ ሁኔታና ጥናት በፓለቲካ ውሳኔ መዝጋት እጅግ የሚያሳዝን የህብረተሰቡ ሰብዓዊና ህገመንግስታዊ መብት የጣሳ ብቻ ሳይሆን መሰረታዊ የፍትህ መርህ የጣሰ ኢፍትሀዊ ተግባር ነው” ብለዋል።

“በአከባቢው አባዛኛዎቹ የዞን፣ የወረዳ ፍ/ቤቶች ከሰው ኃይል አደረጃጀት እስከ ዳኝነት ስነ-ምግባር ባላቸው ጉድለቶች የፍትህ አያያዝና አገልግሎት አሰጣጥ ህዝብን እያማረረ ባለበት በዚሁ ወቅት ብዙ ኪሎ ሜትሮችን ህብረተሰቡ ላልተፈለገ እንግልት ተዳርገው ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት መዋቅር አግኝቶ ይግባኝ ይጠይቅ ማለት ድሃ ላይ ብቻ ሳይሆን ፍትህ ላይ ጭምር መሳለቅ ይሆናል” ስሉም የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾችና የህግ ባለሙያ ለዎላይታ ታይምስ ሚዲያ ሁኔታውን አክለው አስረድተዋል።

የቀድሞ ክልል በነበረበት ወቅት ለክልሉ ጠቅላይ ፍ/ቤት ከሚደርሰው የይግባኝ አቤቱታ ቁጥር እጅግ በርካታው ዎላይታ ሶዶ ይግባኝ ሰሚ ችሎት መሆኑን ያገኘነው መረጃ የሚያመለክት ሲሆን በዚሁም የዎላይታ ማስተባበሪያው ከተመለከቷቸው መዝገቦች መካከል ከስልሳ በመቶ በላይ ይግባኝ ቅሬታ እንደሚቀርብባቸውና ይግናኝ ከቀረበባቸውም መዝገቦች መካከል በርካታዎቹ ውሳኔያቸው በይግባኝ ሰሚ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ውሳኔ ያገኙ ሲሆን በዚህ ተጨባጭ ሁኔታ የክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ምድብ ችሎት ማስተባበሪያውን ከዎላይታ በመነሳቱ ብቻ ከ60 በመቶ በላይ ተበዳይ በተገቢው ፍትህ እንዲያጣ እየተደረገ ስለመሆኑም ከተጨባጭ መረጃው ለማረጋገጥ ተችሏል።

አንድ የዲላ ዩንቨርስቲ ህግ መምህር በጉዳዩ ተጠይቆ ምላሽ ሲሰጡ “ከጌድኦ ዞን ከኮቾሬ ወረዳ የገጠር ቀበሌ ከ60 ኪሎ ሜትር በላይ ተጉዞ ዲላ ከተማ የደረሰ ፍትህ የተጠማ ግለሰብ ከዲላ ዎላይታ ሶዶ ከመቶ ኪሎ ሜትር በላይ ተንከራትቶ ከዛም እንደገና ከሶዶ ጎፋ ሳውላ 140 ኪ.ሜ በድምሩ ሶስት መቶ ኪ.ሜ በላይ መንገድ ላይ ተጉላልቶ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት መዋቅር አግኝቶ ይግባኝ ይጠይቅ ማለት ድሃ ላይ ብቻ ሳይሆን ፍትህ ላይ ጭምር መሳለቅ ይሆናል” ብለዋል፡፡

“ከጌዲኦ ዲላ ዎላይታ ሶዶ እና ከዚያም እንደገና እስከ ሳውላ ድረስ ለፍትህ መጓዝ ቀርቶ ዎላይታ ውስጥ አንድ ድሃ አርሶ-አደር ከክንዶ ኮይሻ ሸላ-መቀራ ቀበሌ ገበሬ ማህበር አንድ መቶ ኪ.ሜ ተጉዞ ሶዶ እንደሚደርስ በመግለፅ ከዚያም በኋላ ከሶዶ እንደገና ወደ ሳውላ 140 በድምሩ 240 ኪሎ ሜትር ተንከራትቶና የሌለ ገንዘቡንና ጊዜውን በማባከን ፍትህ ያገኛል ማለት አሁን ላይ ፍትህ በገንዘብ፣ በስልጣን እንዲሁም በትውውቅ እንዲሰጥ እየተደረገ ካለው ጋር ተጨምሮ በህዝብ ላይ ተጨማሪ ስቃይ መጨመር ነውና በአስቸኳይ መስተካከል ያለበት ነው” በሚል የህግ ባለሙያው ጠቁመዋል።

በመሆኑም የዞን፣ የክልል፣ የፌደራል መንግስት እንዲሁም የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮምሽን ለጉዳዩ ትኩረት በመስጠት በዜጎች ላይ እየደረሰ ያለውን ፍትህ የማጣት ችግር በአስቸኳይ እንዲፈታ እንዲያደርጉና ከህግና ከጥናት ውጪ አላግባብ የተዘጋው የዎላይታ ምድብ ችሎት እንዲከፈት እንደየአስፈላጊነቱ በሌሎች አከባቢዎችም ተጨማሪ የክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችሎቶች በአስቸኳይ ተከፍቶ በህብረተሰቡ እየደረሰ ያለው ከፍተኛ እንግልትና ስቃይ እንዲቆም እንዲሁም የዜጎች መሠረታዊ ፍትህ በቅርበት የማግኘት መብት እንዲረጋገጥላቸውም ጥሪ ቀርቧል።

በናትናኤል ጌቾ የተጠናቀረ ዘገባ ነው

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *